แนวทางการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นและการลดการปล่อย
ในการดำเนินใน Scope 3 Category 6 การเดินทางเพื่อธุรกิจ (Business Travel)
ดร.ชานนท์ วินิจชีวิต จาก smartgreeny.com
ในยุคที่ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกลายเป็นความท้าทายระดับโลก องค์กรต่าง ๆ เริ่มหันมาให้ความสำคัญกับการวัดและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างจริงจัง โดยหนึ่งในเครื่องมือสำคัญ คือ “คาร์บอนฟุตพริ้นองค์กร” (Carbon Footprint for Organization: CFO)
ภายใต้มาตรฐาน Greenhouse Gas Protocol การปล่อยก๊าซเรือนกระจกถูกแบ่งออกเป็น 3 ขอบเขต (Scope 1, 2 และ 3) ซึ่ง Scope 3 ถือเป็นส่วนที่ซับซ้อนที่สุด เนื่องจากเกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางอ้อมตลอดห่วงโซ่คุณค่า
บทความนี้จะเจาะลึกใน Scope 3 Category 6 หรือ “การเดินทางเพื่อธุรกิจ (Business Travel)” ซึ่งเป็นแหล่งการปล่อยก๊าซที่หลายองค์กรอาจมองข้าม แต่มีผลกระทบไม่น้อย
ความหมายของ Scope 3 Category 6
Scope 3 Category 6 หมายถึง การปล่อยก๊าซเรือนกระจกจาก “การเดินทางของพนักงานเพื่อวัตถุประสงค์ทางธุรกิจ” โดยใช้ยานพาหนะที่องค์กรไม่ได้เป็นเจ้าของหรือควบคุมโดยตรง เช่น
- การเดินทางโดยเครื่องบิน
- การเดินทางด้วยรถไฟ
- การใช้รถเช่า / รถแท็กซี่
- การเข้าพักโรงแรมระหว่างปฏิบัติงาน
แหล่งการปล่อยก๊าซหลัก
1. การเดินทางทางอากาศ (Air Travel)
เป็นแหล่งปล่อยคาร์บอนที่สูงที่สุดในหมวดนี้ โดยเฉพาะเที่ยวบินระยะไกล (Long-haul flights)
- ปล่อย CO2 สูงต่อระยะทาง
- มีผลกระทบเพิ่มเติม เช่น Radiative Forcing
2. การเดินทางภาคพื้นดิน (Ground Travel)
เช่น รถยนต์ รถไฟ หรือรถโดยสาร
- รถยนต์ส่วนบุคคล -> ปล่อยสูง
- รถไฟ (EV) -> ปล่อยต่ำกว่า
3. ที่พัก (Accommodation)
โรงแรมมีการใช้พลังงานจำนวนมาก เช่น
- ระบบปรับอากาศ
- แสงสว่าง
- การซักรีด
วิธีการคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์
การคำนวณ Scope 3 Cat 6 โดยทั่วไปใช้หลักการ: ปริมาณกิจกรรม (Activity Data) × ค่าการปล่อย (Emission Factor)
ตัวอย่าง:
• กิโลเมตรการบิน × ค่า EF ของเครื่องบิน
• จำนวนคืนที่พัก × ค่า EF ของโรงแรม
ความท้าทายในการจัดเก็บข้อมูล
Scope 3 Cat 6 มีความยากในหลายด้าน เช่น:
• ข้อมูลกระจัดกระจาย (จาก HR, Travel Agency, Accounting)
• พนักงานจองการเดินทางเอง
• ขาดระบบติดตามแบบรวมศูนย์
แนวทางการลดการปล่อยคาร์บอน
1. ลดความจำเป็นในการเดินทาง
- ใช้ Video Conference เช่น Zoom หรือ Microsoft Teams
- ลดการประชุมแบบ Face-to-face
2. เลือกวิธีเดินทางที่ปล่อยต่ำ
- ใช้รถไฟแทนเครื่องบิน (ระยะใกล้)
- เลือกสายการบินที่มีประสิทธิภาพ
3. นโยบายองค์กร (Travel Policy)
- กำหนด Carbon Budget
- สนับสนุน Green Hotel
4. Carbon Offset
- ลงทุนในโครงการปลูกป่า หรือพลังงานสะอาด
ตัวอย่างการนำไปใช้จริง
องค์กรขนาดใหญ่ เช่น Google และ Microsoft ได้มีการ:
• กำหนดนโยบายลด Business Travel
• ใช้ AI วิเคราะห์ความจำเป็นของการเดินทาง
• ลงทุนใน Carbon Removal
ความสำคัญเชิงกลยุทธ์
Scope 3 Cat 6 ไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม แต่ยังเกี่ยวข้องกับ:
• ESG Reporting
• การแข่งขันทางธุรกิจ
• ภาพลักษณ์องค์กร
โดยเฉพาะในมาตรฐาน เช่น ISO 14064-1
