สถานการณ์สิ่งพิมพ์และบรรจุภัณฑ์ในปี 2568
โดย อาจารย์มานิตย์ กมลสุวรรณ บริษัท คอนติเนนตัล บรรจุภัณฑ์ (ไทยแลนด์) จำกัด
หลายคนถามถึงปี 68 นี้ ตลาดงานพิมพ์บรรจุภัณฑ์จะดีขึ้นไหม… ด้วยความเห็นส่วนตัว จะบอกว่างานพิมพ์บรรจุภัณฑ์โดยรวม ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใด มันจะไม่กลับมารุ่งเหมือนเดิม หลังโควิต ในประเทศแทบไม่ได้มีสินค้าใหม่เกิดขึ้น สินค้าที่ขายดีมานาน ก็ลดน้อยลงเรื่อย ๆ สาเหตุเกิดจากเศรษฐกิจตกต่ำ ชาวบ้านไม่มีกำลังซื้อ สินค้านำเข้าราคาถูกจากจีน และมีการซื้อขายสินค้าผ่านออนไลน์ สินค้าบางตัวที่ยังเป็นที่ต้องการสูง ยากที่จะปรับเปลี่ยนรูปแบบตัวบรรจุภัณฑ์ ก็จะมีการปรับเปลี่ยนกราฟิกการพิมพ์ให้ดูดี ทันสมัย ผู้ประกอบการบรรจุภัณฑ์รายใหญ่ ก็เจอปัญหาไม่ต่างกัน ส่วนนักช็อปตัวเป้งในอดีต วันนี้พวกก็ได้กลายเป็นผู้สูงวัยกันหมด จะใช้จ่ายไม่เหมือนเดิม ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ ตั้งแต่สงกรานต์ปีที่แล้วจนถึงวันนี้ เป็นครั้งแรกในรอบ 30 ปี ที่สินค้าเหล้าสีผลิตในประเทศ สั่งกล่องลดน้อยลง 30% ส่วนเหล้านอกนำเข้า หายไป 80% สินค้าซุปไก่ขายในร้านสะดวกซื้อ ก็ไม่ใส่กล่อง… อีกอย่างหนึ่ง ด้วยพฤติกรรมของผู้บริโภค สินค้าที่เคยขายดี แล้วถ้ามันเกิดการซื้อขายลดน้อยลงหรือขาดตอน โอกาสที่จะทำให้มันกลับมาขายดีแบบเดิม จะเป็นไปได้ยากมาก จึงอยากจะบอกว่า ถ้าหากสถานการณ์ยังเป็นเช่นปัจจุบัน และพวกโรงพิมพ์ทำกล่องทำบรรจุภัณฑ์ ไม่คิดหาทางแก้ไขเอง ธุรกิจคงโตต่อไปได้ยาก
ปีที่ผ่านมาไทยมีนักท่องเที่ยว 35 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นพวกสะพายเป้ มากิน Street food กินข้าวเหนียวมะม่วง กินข้าวกะเพรา มาเที่ยวใช้เงินกันตรึม แต่ทั้งหลายแทบจะไม่ได้มีผลเกี่ยวกับงานโรงพิมพ์บรรจุภัณฑ์มากนัก ได้แต่ผู้ประกอบการโรงพิมพ์และโรงทำบรรจุภัณฑ์ รายเล็กและขนาดกลาง ๆ ที่ขยัน พอจะได้งานพิมพ์ทำแพ็คเกจจุกจิก ใส่ขนม ใส่ชาตรามือ ใส่ของกินเล่น เป็นงานฉาบฉวย จำนวนไม่มาก เป็นผลที่ได้จากนักท่องเที่ยว และนักช๊อปวัยใส ยังไง ๆ ก็ขอเตือน พวกที่เงินไม่เย็น อย่าเพิ่งคิดถือเป็นโอกาสลงทุนขยายงาน ที่เขียนบอกเตือน เพราะรู้รสชาติของดอกเบี้ยที่มันไม่เคยหลับ ให้ wait and see รอดูสถานการณ์ให้แน่ ๆ ในขณะที่พวกกูรูนักการเงิน นักการตลาด เหล่าบรรดาหัวหน้าสารพัดก๊วนของประเทศหลายคน ไม่เห็นมีใครบอกว่า เศรษฐกิจปีนี้จะดีฮวดใช้สักคน อีกอย่าง อาชีพทำโรงพิมพ์บรรจุภัณฑ์ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ ถ้าพวกเจอลูกค้าที่เก่งกว่า เขี้ยวแหลมยาว ก็อย่าหวังจะได้ร่วมถือไม้เท้ายอดทองกับลูกค้า เพราะคุณไม่ใช่คนสำคัญ และถ้าเจ้าของโรงพิมพ์ฯที่ต้องทำงานภายใต้ความกดดันของแรงงานของตนเอง หรือดูแลควบคุมงานไม่ทั่วถึง จะเจ็บตัวลูกเดียว สาเหตุเพราะงานของแต่ละลูกค้า มันแตกต่างกัน และด้วยวันนี้แรงงานไทยที่ดี ๆ ก็หายาก จำเป็นต้องจัดหาอุปกรณ์เครื่องใช้ทำงานทดแทนคนให้ได้มากที่สุด
ปีนี้ Conti. คงต้องทำงานหนักขึ้น จะต้องหาทางสร้างงานบรรจุภัณฑ์ใหม่ ๆ innovation นำพาให้เกิดเป็นธุรกิจใหม่เพิ่ม ทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งคงหนีไม่พ้นบรรจุภัณฑ์สินค้าอาหารและเครื่องดื่ม ปีใหม่นี้ อยากให้ผู้ประกอบการและที่เกี่ยวข้องการใช้งานบรรจุภัณฑ์ ให้เตรียมปรับตัวรับกับกฎระเบียบใหม่ ๆ ที่การผลิตและตัวสินค้า จะต้องไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ไม่สร้างขยะมลพิษ และลดการเกิดก๊าซ carbon ที่ทำให้โลกร้อน ใครที่ไม่รู้ ก็หาทางไปเรียนรู้ซะ มันเป็นเรื่องที่เข้ามาใกล้ตัวแล้ว จะสอบถามไปที่สมาคมการพิมพ์และสมาคมการบรรจุภัณฑ์ไทย หรือที่สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยน่าจะได้คำตอบชัดเจน
ที่จริงสมาคมการพิมพ์ไทยและสมาคมการบรรจุภัณฑ์ไทยได้สนับสนุนผลิตสิ่งพิมพ์ทำส่งออกมาตลอดกว่า 30 ปี จัดให้มีการประกวดสิ่งพิมพ์ส่งออกและสิ่งพิมพ์ในประเทศดีเด่นแทบทุกปี แต่วันนี้สิ่งพิมพ์หลายประเภทมันได้ถูก disrupt สูญพันธุ์ไปนานแล้ว เลยปรับไปเป็นประกวดสิ่งพิมพ์สวยงามดีเด่นของประเทศเอเซีย ที่สำคัญงานพิมพ์และการผลิตบรรจุภัณฑ์มันได้เปลี่ยนไปเป็นเครื่องจักร Automatic มากขึ้น และต่อไปอาจจะใช้ AI เข้ามาช่วยในการทำงานในอนาคต มันจึงเป็นเรื่องที่พวกโรงพิมพ์ควรต้องเตรียมตัวเรียนรู้ไว้ ปีใหม่นี้อยากให้ผู้จัดงานประกวดงานพิมพ์ ให้ลองหาแนวคิดใหม่ ๆ ทำอะไรใหม่ ๆ กัน ที่เอามาเขียนบอก เพราะโดยส่วนตัวเห็นว่า วันนี้ทุกสิ่งทุกอย่างต้องการการเปลี่ยนแปลง
อย่างที่เคยบอก วันนี้งานพิมพ์และบรรจุภัณฑ์ในประเทศ มันไม่เหลือพอให้ Conti ให้โตได้อีก ทำให้ต้องไปหาโอกาสใหม่ ๆ ไปให้ไกลนอกกลุ่มประเทศเอเซีย ไปหาคู่ค้าที่เป็น Supply chain ทั่วโลก ทำงานในเรื่องที่เราถนัด โดยที่ Conti. เองก็มีความพร้อม มีความรู้สะสมพอตัว และพร้อมปฎิบัติตามกฎระเบียบกติกาที่โหด ๆ ของบรรจุภัณฑ์สินค้านำเข้าของของประเทศผู้ซื้อ อย่างเช่น US-FDA..FSC..Bundes Directives ฯลฯ ในขณะที่ปัญหาอื่น ๆ ที่ผู้ทำสินค้าส่งออกจะต้องเจอ เช่นอัตราแลกเปลี่ยนเงินที่ผันผวน ค่าเงินบาทแข็งตัว และที่กำลังเกิดขึ้นคือ ปัญหากีดกันทางการค้า Trade war ล้วนเป็นเรื่องที่สร้างความยุ่งยากและความเสี่ยงที่คนทำส่งออกทุกคนจะต้องยอมรับ อย่าได้คิดหวังรอความช่วยเหลือจากใคร อย่าได้คิดหวังพึ่งพา รอรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานใด ๆ
